मेरो देश

हिमाल को सेतो फेटा , पहाड़को हरियो भोटा , र तराईको पहेलो कछाड फेरेर बसेको मेरो देश मेरो मुटुको टुक्रा हो। सिन्धुमा हराएको बिन्दु जस्तै विश्व को भूमण्डलमा सानो देखिए पनी मेरो देश मेरो हृदयको धड़कन हो । मेरो देश सगरमाथालाई माथमा लिएर हासेको छ अनि पर्बतस्तनबाट नित्य-निरन्तर बगिरहेका दूधका सहस्र धारा पिएर बाचेको छ । पूर्वमा मेची र पश्चिममा काली को सांध कोरेर उत्तर तर्फ हिमश्रीन्खलाको प्राकृतिक पर्खाल लगाई स्वयम प्रकृति नै मेरो देशको रक्षामा खतिएकी छीन । यस देशको चार किल्लाभित्र प्रकृतिदेवी रमाउदै छमछम नाचेको छीन । सूर्यका सुनौला र सुकोमल किरणहरु जब हिमाल लाई स्पर्श गर्दै आउछन अनि मेरो देशमा उज्यालो पोखिन्छ, सूर्यका किरणहरु हिमालबाट बिदा भएपछि पुन: यहाँ अँध्यारो पोतिन्छ । रहस्यको सरवर मेरो देश अनेकता भित्र एकता भएको देश हो । विस्वभरिकै प्राकृतिक सौंदर्यलाई जम्मा पारेर विधाताले यसै मुलुकमा खन्याएक छन ।"चार जात छत्तीस वर्णको फूलवारी" का रुपमा रहेको मेरो देशभित्र अनेक जातजातीरूपी पुष्पहरु पुष्पित र पल्लवित छन । शेर्पाका नाच , गुरुंगको रोदी, लिम्बूको धाननाच र नेवारको लाखेनाचले यहाँ अलग अलग सस्कृति र जातिको झझल्को दिन्छ्न, तर यहाँ ती प्रत्येक जातजातिरुपी रंगी -बिरंगी फूलहरुका बिचबाट विभिन्न संस्कृतिहरुका माझबाट एउटा कोलाज सौंदर्य ज्योतिको प्रस्फुटन भएको छ र नेपाली संस्कृतिको जन्म भएको छ । यहाँ बुद्दका भक्तहरु पशुपति -दर्शन को प्यासले छटपटी रहेका छन पशुपतिनाथका श्रद्दालूहरु बौद्द -गुम्बाको दर्शनार्थ अधीर हुन्छन । यस पतितपावन भूमिभित्र पशुपतिनाथ र स्वयम्बूले रतनपार्कको मस्जिदसंग डाह गर्दैनन्, गिरिजाघरको पादरीका विरुद्द मोर्चा कस्दैनान । यसरी धार्मिक सहिष्णुताको मूल फुटेको देश हो मेरो देश । सांप्रदायिक एकता , मेलमिलाप र सदभावका लागी जुटेको देश हो मेरो देश । साम्प्रदायिता, जातीयता , धर्मं , भाषा एवं क्षेत्रीयताको दुर्भावनाले तनावग्रस्त विश्वलाई जातीय एकता , धार्मिक सदभाव एवं सहिष्णुताको पाठ पढ़ाउनसक्नु मेरो देशको आद्दितीय विशेषता रहेको छ । मेरो देश सौन्दर्यको खानी पनी हो । यहाँ प्रकृतिको रंगी-बिरंगी फूलबुट्टा भयको हरियो च्यादर ओढेर पहाड़ सिंगारिएको छ । हिउंको स्वच्छ-सेतो मलमलको टोपी पहिरिएर मुस्काएको छ । पहेलपुर धोती फेरेर तराई अन्नम अनुबाद भएको छ । यहाँ कलकल बग्ने खोला र छंगछंग गर्ने झरना को आवाजमा चराचुरुन्गिको चिर्बिरच्यार स्वरको मिश्रणले तुमुल ध्वनी निस्कन्छ अनि त्येसबाट अवर्णनीय र अकल्पनिक आनंदको वर्षा हुन्छ । भावनाका ज्वारहरु साल्वलाउछ्न । मान्छे जब प्रकृतिको यस्तो रमनिए बिश्वविध्धालयमा बिचरण गर्न थाल्छन उसलाई कोइलिले वेदनाको गीत सिकाउछ भने ढुकुरजोड़ी ले मिठो प्रीत पढ़ाउछ्न । यहाँ "संग्घे शक्ति कलौ युगे " भन्ने चेतना कमिलाको तातीले दिन्छ । यहाँ खोला ले कबिता सिकाउछ्न भने झरनाले गीत । त्यसैले त रम्घा को पाखामा भानु उदाउछ्न , गोसाईकुण्डको यात्रामा देवकोटा गुनगुनाउछ्न, दमौलिको गुफामा वेद्ब्यास पलटी कस्छ्न, अर्घों अर्चले लेखनाथ जन्माउछ , औसीको कालो रातमा पनी भोसिको टोलमा मोती चम्कन्छन । प्रकृतिको पुस्पोपहारले सिंगारिएका, पहाड़को स्वच्छ हावा र चिसो पानीले राता-राता गाला भएका पहाडी नानीहरु जब मुस्कुराउछ्न अनि त मोनालिसाको सौंदर्य पनी पानी- पानी बन्छ । यहाको बांसुरी र सारंगीबाट निस्केको सुरिलो स्वोर सुनेर गिटार र ड्रम्स जिल्लिन्छन । जून र घाम पालैपालो पौडेको देखेर माछापुछ्रे र अन्नपूर्ण एकै चोटी फेवातालमा हामफाल्छन । यसरी आकाश संग मित लगाउन चुलिएका हिम श्रृंखलाहरु र समुन्द्र संग प्रीत लगाउन हतारिएका नदीहरूले धर्ती र आकाश संग मेरो देशको साइनो गासेका छन र मेरो देशको स्वर्णिम सौन्दर्यामा सुगंध थपिदिएका छन । मेरो देश कलापूर्ण बुट्टा र मन्दिरहरुले सिंगारिएको छ । प्रकृतिबाटनै सौन्दर्यको शिक्षा पाएका हाम्रा पुर्खाले नेपाली कलालाई समुन्नत अवस्थामा पुर्यएका छन । बलबाहुको कलात्मक सुवास अजय हिमाली किल्ला छिचोल्दै जब चीन पुग्छ मेरो देशको कला विश्वबिख्यात बन्छ त्येसैले ऐतिहासिक चिनिया यात्री हुयान र सांग मेरो देशको प्रशंसा गरेर थाग्दैनन् । यहाका कृष्णमन्दिर, न्यातपोल , र बसन्तपुरका दरवारहरुले मेरो देशको कलात्मक सौरभको साक्षी बस्छन । यस देशका मन्दिरभित्रका देवता बाट मैले आध्यात्मिक खुराक पाएको छू भने मन्दिर बाहिरका कलात्मक बुट्टा बाट मेरो देशले आर्थिक खुराक पाएको छ । यस्तै प्राचीन कलापूर्ण मन्दिर र दरवारहरु हेर्न आएका पर्यटकहरुबाट हुने आम्दानिले मेरो देशको घरभाडा चलेको छ । यहाँ दुई कोटि जनताको सुरक्षार्थ तेत्तिस कोटि देवता हरु पहरा बसेका छन । यहाका पाटीपौवा र टुडालहरुका कलाले मानवमन भित्र सम्म पसेर अन्त:स्करणको काउकुती र तिर्खा मेटी दिन्छन , कलात्मक द्रिस्तान्तको पेश गरी दिन्छन यसरी कलाको अनुपम उदहारण मेरो देशले विश्वोसमक्ष पेश गरेको छ । मेरो देश बीर र बिरंगानाहरू जन्माउने देश हो । चिसो पानी पिएर विरताको आगो ओकल्ने नेपालीहरुको बहदुरिले सात समुन्द्र छिचोलेको छ सुर्याई र बिरताको निम्ति नेपलीहरूले विश्वमै नाम कमाएका छन । मेरो देशको राष्ट्रीयताका लागी र जातीय स्वाभिमानका लागी लड़ने वीर पुर्खाहरुको रातो रगतले मेरो देशको अंगप्रत्यंग भिजेको छ अमर सिंहको कथा अनि बलभद्र र भीमसेन थापा को गाथा भित्र नेपाली वीरता चम्केको छ । राष्ट्रको दूरक्षितिज फैलाउने सीता र भृकुटी तथा अबला भनी होच्याउने नारी जातीको साहस सवल पारी उच्च आकाशमा पुर्याउने पासांग ल्हामु नेपाली विरन्गनाहरुका प्रतिक हुन । मेरो देशका माटाले यस्तै विरहरू र वीरांगनाहरु जन्माएको छ र तीनलाई प्रकृतिले हुर्काको छ । मेरो देशको माटोले हामी लाई गर्भैदेखि बहादुर बनाएको छ र परिवेशले हामी लाई संघर्षशील बनाएको छ । नेपाली भूमिमा बिदेशी साम्राज्यले खुटटो घुमाउन न सकेको ऐतिहासिक दृष्टन्तले नेपालीहरुका वीरता , शूरता , बहादुरी र क्रांतिकारिता लाई संकेत गर्छ
मेरो देशको इतिहास शुक्ल पक्षको जूनजस्तो छ । तर आज त्यस जूनमा थोरै ग्रहण लागेको छ । प्रकृतिले सर्बश्व दिएर काखमा हुर्काएको मेरो देशको सन्तान पुर्खाको पदचिन्हमा हिडन सकेको छैन । पुर्खाको पौरख पस्केर खादा-खादै रित्तिएको थोत्रो भांडो थापेर दात्रीराष्ट्र समक्ष आज हामी भिक्षा माग्नु परेको छ । मोर देशको शिष्ट सभ्यता - संस्कृति पाश्चात्य छाडा सभ्यता र संस्कृतिबाट किचिएको छ । खोटो सिक्काले खाटीसिक्कालाई यहाँ बिस्तापित गरेको छ । यहाँ छिमेक बाट सांप्रदायिक झगडा द्देष र दुर्भावनाका कीटाणु पस्न खोज्दै छन । यहाँको प्रकृतिका हरिया डांडा पाखाहरु निर्वस्त्र र नंगा बन्दै छन हिमालयसमेत फोहोर र प्रदुषणबाट वलत्क्रित भएको छ यहाको मठ मन्दिर र देवस्थलहरुले सम्पिंगसाइतको झल्को दिनथालेका छन जलस्रोतले सम्पन्न यस देशले टुकीयुगमै थान्किनु परेको छ र राजधानीका रित्ता गाग्ग्रीहरु पानी नआउने धारामा लामबसेका छन । यहाँ सत्तादौड़को खेल बाहेक अरु खेल रुचिहिन बनेका छन । यसदेशको राजधानीमा कलकल बग्ने बागमती र बिष्णुमति नदी ढल भएका छन । वीरहरुको सन्तान भन्ने पुर्खाको सम्पतिपनी अब नबिक्ने स्थिति देखा परेको छ र मेरो देशको बर्तमानले भोग्नु परेका यस्ता समसामयिक बिसंगति र पिडाले मेरो हृदय दुखेको छ ।

आदिम ऋषिमुनिहरुको तपोभूमि , प्रकृतिको कृडाभूमि , विरयोद्दाहरुको जन्मभूमि , सास्कृतिक , धार्मिक र सांप्रदायिक विविधताका बिच अटूट एकताको अविरल प्रबाह प्रबहमान भएको मेरो देश मेरो आँखाको नानी हो , कला , संपन्नता , सौहार्दता र सदभावनाको खानी हो मलाई मेरो देशमा छिर्न खोज्ने विसंगतिहरुलाई चिर्दै अगी बढन मन लाग्छ विसंगति, विकृतिसंग लड़न मन लाग्छ नेपाललाई भौतिक सम्पन्नताको चुचुरामा पुर्याउन मन लाग्छ सागरमाथा चढेर 'धौ:शान्ति पृथ्वी शान्ति ' को वौदिक मन्त्र उच्चारण गरेर विश्वमा शान्ति संदेश फिजाउन मन लाग्छ ।
इति .....!!!

रानो सुन्तली

तिमी मौरी म मौरी को रानो सुन्तली !
बस्यो माया नबनाऊ मन सानो सुन्तली !!
दुंनिया ले गर्ने प्रेम अन्धो हुन्छ अरे ,
तिम्रो माया अन्धो छ की कानो सुन्तली !
आँखाको बाँध फुटेर मन होला जलाम्य,
छिट्टै छाऊ पिरतीको छानो सुन्तली !
नाप्नै परे मेरो माया मुरी भन्दा धेरै ,
तिम्रो माया छ की दुई चार मानो सुन्तली !
एकै नजर के हेरी थेऊ लठथै परे म त,
कुन्नी केले त्यति सारो तानो सुन्तली !!!

आनन्द भट्टराई "नन्दु "

आज कृष्णाष्टमी पर्व

1. 
   

आज कृष्णाष्टमी , जुलुस निक्लिने छन , सभा समारोह हुनेछन, हुनुपर्छ तर कतिलाई यो बिदा कटाउन गारो भएर बार मा पार्टी खुलाउने छन ।

1. बांदरलाई नारिवल दिएपछि के लाग्दो रहेछर, नेपाली हिन्दु हुनु पनी बडो ब्यंग्य लाग्दो रहेछ , यिनका पूर्वज वेदब्यास थिए भन्दा चुटकिला सुनेजस्तो लाग्छ ।
2. 
   कबी बालकृष्ण सम भन्छन की कृष्ण एक सुंदर कबिता हुन वास्तविक होइनन । महा पुरूष प्रचण्ड एउटा अफिमको नशा मान्छन अली बुद्दिमानी ऐतिहासिक पात्रकोत तर्क गर्छन । कसैले कृष्ण प्रतिक हुन भन्छन ।
3. 
   जीवन र जगत नै सुंदर कबिता हो वास्तविकता होइन। प्रचण्ड लाई पनी कृष्ण को नशा छोडेर अरु धेरै नशा चहिन्छन नै , ति नशा गनेर नशा नदेखाऊ । दिमागले सोच्न नसक्ने कुरा सबै ऐतिहासिक मान्ने चल्ती नै हो । कमिलाले मान्छेको छ फुट एउटै बिम्बमा देखन नसके पछि सिंगो आकर स्वैरकल्पना मान्छ । मिसाइल बनाउन नसक्ने च्यांग्रे नेपालीले आफ्नो देश लाई शान्तिको प्रतिक मान्छ ।
4. 
   कृष्ण लाई दुर्योधनले बुझेनथ्यो उनैका पालामा । कृष्णलाई उनैका साथी अर्जुनले धेरै पछिमात्र बुझेका थिए । कृष्णलाई उनिकी राधाले त बुझन गाह्रो भएको थियो । तर रमाइलो अहिलेका ट्वाकेमान्छे ले ठुलाठुला लेक्चर छाँटेर सर्वस्व मूल्यांकन गर्छ ।
   

1. पर्सी तीज आउने छ । मरेको राजा लाई सरापिनेछ । मर्न लागेको लोग्ने लाई कात्रो दीइनेछ । जिउदो नेता ले ताली पाउनेछ , क्रन्तिकारिले लाली पाउने छ परिवर्तनका नारा लाग्ने छन, नारी का गुनासा आउने छन, गहनाको प्रदर्शनी , पिंडुला र साप्राको थर्कनी, महँगी लाई गाली डाइनिंग टेबल खाली , प्रतियोगिता प्रतिस्पर्धा , पुरस्कार र खसी, कुनै नारिवादिलाई ठुलो मौका , क्रान्तिकारी लाई ठुलो चौका ।
   
2. तीज मा सबै थोक हुने छन तर जे हुनु पर्ने हो त्यों ऋषि को पूजा मात्र बांकी हुनेछ । त्यों ऋषि को हो ? के हो ? किन हो ? कसरी हो ? कति हो ? कहा हो ? ऋषि को ऋषित्व लाश परोस ऋषि को ऋषित्व शीशी बनोस , शीशी को प्रतिक नाच्ने र गाउने चलोस !!!!............

तिमी

कति राम्री रै'छौ तिमी हेरी रहूँ जस्ती!
यो दिल को डोरी ले नै बेरी रहूँ जस्ती !!
एक्लै बस्न सक्दिन म, बसाई सर्छु त्यतै,
तिम्रै घरमा डेरा जमाई घेरी रहूँ जस्ती !!!

गाई जात्रा पर्व - आज

आजका दिन एक वर्षभित्र दिवंगत भएका आफन्तहरुको सम्झनामा गाई वा मानिसलाई सिंगारी आ-आफ्ना इलाकामा परिक्रमा गराउने र उनीहरुलाई श्रद्दालुहरुद्वारा दूध, फलफूल, रोटी, चिउरा, दाहिका साथै अन्न र द्रब्य दान गर्ने गरिन्छ ।
पुत्रशोकले बिहवल भएकी आफ्नी रानीलाई झै दुनियाले पनी शोक भोग्न नपरोस भन्ने देखाउन राजा प्रताप मल्लले " जनता लाई आ - आफ्नो मरेका ब्याक्तिका नाममा गाई जात्रा निकाली सहर परिक्रमा गराउनु भनी आज्ञा दिएको मा यतिले पनी रानी को मन शान्त हुन नसकेकाले विभिन्न प्रकारका प्रदसन तथा व्यंग्यात्मक कार्यक्रम पनी गराउने आदेश दिएअनुरूप सो प्रचलन चलेको हो ।" भन्ने जनविस्वास रहेको छ ।

रक्षा - बन्धन आज

श्रावण महिना को सुरुवात संगै हिन्दु धर्मावलम्बी हरु हर्ष र उल्लासका साथ बन्धनमा बांधिने तयारीमा हुन्छन् । रंगी बिरंगी राखी हरु ले बजार सजीएको हुन्छ । ब्राहमण हरु धागों को ब्यबस्था गर्न तल्लीन हुन्छन् । आफ्नो क्षमता अनुसार सुंदर राखी ले आफ्ना दाजू भाई को हात शजाउने मनासाए बोकेका दीदी बहिनिहरू को बजारमा चहल पहल हुन्छ । ब्यावासयिहरू रक्षा बन्धन को मौकामा ग्राहकहरू लाई आकर्षित गर्ने होडमा हुन्छन् । यसरी रक्षा- बन्धन पर्वले समाजलाई प्रभावित पारेको हुन्छ ।

प्रत्यक वर्ष श्रावाण शुक्ल पक्क्षको पुर्णिमाको दिन मनाइने यो पर्व हिन्दुहरुका लागी मात्र नभै सम्पुर्ण मानव जातिकै लागी महत्वपूर्ण पर्व हो । किनकी बिश्वो रक्षक परमपिता परमात्माले सम्पुर्ण मानव लाई जुन ईश्वरीय मर्यादाको सच्चा सुत्रमा बांधी पबित्रताको प्रतिज्ञा गराएर जीवनलाई श्रेष्ठ तथा समाजलाई मर्यादित एबं मूल्यनिष्ठ बनाउनु हुन्छ त्यसैको यादगार दिवस हो यो रक्षा - वन्धन पर्व । यस पर्व लाई तोड़क तथा पुण्य प्रदायक पर्व पनि भनिन्छ ।

जनै पुर्णिमाको दिन मुलरुपमा ब्राहमणहरु द्वारा मन्त्र उच्चारण गर्दै यजमानहरुलाई पवित्रता को सुचक धागों बांधेर उनिहरुको जिवनमा बिभिन्न किसिमका अशुभता, दरिद्रता, भाग्य हीनता र असुरक्षा लाई समाप्त गर्ने प्रयास गरिन्छ । तर वास्तवमा रक्षा - बंधनको एक दिनमा ब्राहमणले आशीष वाचन द्वारा यजमानहरुको सारा जीवन नै सुखी, शान्त र समृद्द बनाउन संभव होला त ?

पौराणिक कथा अनुसार दैत्य र देवताहरुको युद्दमा इन्द्र देव जब आसुरी शक्ति बाट परास्त भई आफ्नो दैवी राज्य गुमाएर बसेका थिए तब उनकी पतनी इंद्रायणी ईश्वरलाई साक्षी राखी पवित्रता र आध्यात्मिक शक्तिको प्रतिक राखी बांधेकी थीइन । फलस्वरूप इन्द्राले आसुरी शक्तिलाई दमन गरेर आफ्नो राज्य भाग्य र सम्पति प्राप्त गर्न सफल भयका थिय । ईन्द्रयानिले आफ्ना पति ईन्द्र लाई राखी बाँधेको उल्लेखबाट यही सिद्द हुन्छ की रक्षा-बन्धन पर्व न केवल भाईबहिनी, ब्राहमण यजमान संग नै सम्बंधित छ । परन्तु यो महान परम पवित्र पर्व पति र पतनिलाई पवित्रतारूपी श्रेष्ठ गुण सुत्रमा बांधेर गृहस्थ जिवनमा सफलता र ऐश्वर्य दिलाऊन समर्थ छ ।

रक्षा - बंधनको शाब्दिक अर्थलाई हेर्दा रक्षा भनेको संरक्षण वा सम्भाल गर्नु , कुनै कुरा जोगाएर रखनु हो भने बन्धन शब्दको अर्थ कुनै समझौता वा प्रतिज्ञामा सामेल हुनु हो । पवित्रता लाई जोगाएर रखन वा रक्षा गर्न कुनै विशेष प्रकारको प्रतिज्ञा गर्नु वा संकल्पबद्द हुनु रक्षा - बन्धन को संदेश हो । हामीले आफ्ना कर्मलाई पवित्र , श्रेष्ठ तथा दिब्य बनाएर स्व तथा विश्वको रक्षा गर्ने बन्धन हो यो रक्षा - बन्धन ।

र त गल्ती भयो

तिमीले मलाई राम्री हुदा भेटयौ र त गल्ती भयो

पहिलो पटक लेख्या पत्र मेटयौ र त गल्ती भयो

संगै मर्ने संगै जिउने बाचाकसम खाईएकै हो , अहिले फेरी

मन मुटु मा छुरी रेटयौ र त गल्ती भयो

तिमीले मलाई राम्री हुदा भेटयौ र त गल्ती भयो ॥।

Frienship Day

आज Friedship Day बिश्व भरी नया साथीहरु तथा पहिले देखिका साथिहरु संग को सम्बन्ध अझ प्रगाढ़ बनाउने अबसर को रुपमा मानिन्छ भनिन्छ "साथी बनाऊन सजिलोछ तर सम्बन्ध लामो बनाऊ उतिनै गाह्रो छ " त्यसैले साथी बनाऊदा long lasting बनाऊन सकिन्छ की सकिदैन बिचार पुर्यायर मात्र साथी बनाऊ ।